Cele działalności naukowo-dydaktycznej
Celem działalności naukowo-dydaktycznej uczelni jest umożliwienie osobom świeckim studiowania teologii i zdobycie, w Bielsku-Białej, stopnia licencjata zawodowego (na czwartym roku) oraz magistra (na szóstym roku, na podstawie umowy afiliacyjnej z Uniwersytetem Papieskim Jana Pawła II w Krakowie).
W toku studiów student może podjąć zajęcia na jednej ze specjalizacji: medialnej, resocjalizacyjnej, katechetyczno-pedagogicznej, administracji lub turystyki religijnej. Umożlwiają one rozwinięcie w toku zajęć specjalistycznych zagadnień dla danej dziedziny. Ponadto na specjalizacji pedagogiczno-katechetycznej można zdobyć, potrzebne do prowadzenia zajęć w szkołach, kwalifikacje pedagogiczne.
Instytut Teologiczny prowadzi działalność naukową i kształci studentów w sposób właściwy naukom teologicznym. Działalność ta służy przede wszystkim poznawaniu i pogłębianiu doktryny katolickiej zawartej w Piśmie Świętym i Tradycji, jak również kształtowaniu umiejętności przekazywania prawd wiary i poszukiwania odpowiedzi na pytania wynikające ze współczesnych problemów, ludzkich uwarunkowań i pytań podnoszonych przez współczesnego człowieka, który świadomie i odpowiedzialnie chce przeżywać swoja wiarę, stara się ją zrozumieć, bądź poszukuje wiary. Zadania te Instytut Teologiczny realizuje w oparciu o źródła wynikające z Objawienia Bożego i zgodnie z wykładnią Nauczycielskiego Urzędu Kościoła.
Instytut Teologiczny przygotowuje świeckich i zakonnych absolwentów stosownie do możliwości i uwarunkowań naszego kraju. Możliwości te warunkuje nie tylko realizacja pensum programowego, ale przede wszystkim specyfika kierunku teologicznego.
W ramach działalności naukowo-dydaktycznej Instytutu prowadzone są także inne zajęcia dla osób świeckich i zakonnych:
- Diecezjalne Studium Muzyki Kościelnej
- Diecezjalne Studium Duchowości Chrześcijańskiej
- Diecezjalne Studium Biblijno-Patrystyczne
- Studium Katolickiej Nauki Społecznej (dla członków i sympatyków Akcji Katolickiej)
- Studium wikariuszowsko-proboszczowskie (dla kapłanów)
- Studium dla neoprezbiterów (dla kapłanów)
Wykłady
Stacjonarne studia teologiczne dają możliwość poznania innych dziedzin naukowych niż stricte teologiczne (teologia moralna, dogmatyczna, fundamentalna, biblijna, życia wewnętrznego, sakramentologia, historia Kościoła), mi.in filozofii, historii sztuki, prawa, socjologii, psychologii, pedagogiki.
Ponieważ absolwenci Instytutu kierowani są przede wszystkim do prowadzenia katechezy w szkołach, podczas studiów kładzie się nacisk na to, aby wpoić im zasady pedagogiki, dydaktyki i metodyki nauczania, szczególnie z zakresu religii.
Lektoraty
Wiele uwagi przypisuje się nauce języków obcych. Studenci mają obowiązkowy lektorat z języka angielskiego. Ponadto uczestniczą w zajęciach z języka łacińskiego, greckiego i hebrajskiego. Istnieje też możliwość nauki języków poza granicami kraju dla najzdolniejszych studentów.
Seminaria naukowe
Studenci Instytutu Teologicznego uczestniczą w seminariach oraz w proseminariach naukowych. Stykając się z osobą promotora, uczą się od niego dyscypliny i rzetelności dyskursu intelektualnego, pod jego okiem przygotowują prace naukowe.
Duszpasterstwo akademickie
Integralnemu rozwojowi studentów służy także duszpasterstwo akademickie, które podejmuje różne formy aktywności religijnej i kulturalno-oświatowej.
Stypendia
Instytut otrzymuje środki finansowe z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na stypendia dla studentów: socjalne, za wyniki w nauce oraz zapomogi. Uczelnia nie posiada akademików.